Wstęp do metod i technik badań społecznych

0

Wydanie ósme zmienione i uzupełnione

W ciągu ośmiu lat – licząc od 2010 roku – w którym ukazało się VII wydanie Wstępu do metod i technik… zostało ono wyczerpane. Biorąc pod uwagę dotychczasowe zainteresowanie tą książką, jej Wydawca zwrócił się do mnie z propozycją kolejnego wydania. Propozycję tą przyjąłem z zadowoleniem. Bowiem cóż może być dla autora źródłem większej satysfakcji niż to, że jego książka znajduje czytelników, pomimo istniejącej konkurencji na rynku wydawniczym. Jednak fakt ten zobowiązuje również autora do ciągłej dbałości o to, aby każde kolejne wydanie było lepsze od poprzedniego. Staram się zatem przestrzegać przyjętej zasady: że nic nie jest tak dobre, aby nie mogło być lepsze.

Przygotowując kolejne wydanie dążyłem do usunięcia rozmaitych potknięć merytorycznych i stylistycznych, które dostrzegłem w poprzednim wydaniu. Natomiast uwzględniając uwagi Czytelników omówiłem szerzej te fragmenty książki, które były dotąd zbyt skrótowo napisane. Ukazując problemy metodologiczne badań społecznych uwzględniłem także nowszą literaturę przedmiotu, zarówno polsko- jak i obcojęzyczną, czyli opublikowaną po 2010 roku.

Od Autora

Kategoria:

Autor: Janusz Sztumski

ISBN   978-83-8183-002-7
Wymiary  145x205 mm
Liczba stron  338
Rok wydania  2020

Od autora

 

Część pierwsza. ZAGADNIENIA OGÓLNE

Metodologiczne problemy badań społecznych

Specyfika nauk społecznych

Przedmiot i cel badań społecznych

Filozoficzne podstawy badań społecznych

Moralne aspekty badań społecznych

Uwagi wstępne

Wpływ komercjalizacji nauki na postawy i zachowania badających

Propozycja „Dekalogu badacza rzeczywistości społecznej"

Typy badań

Badania typu poznawczego

Badania dla potrzeb praktyki

Proces badawczy

Strategia badań w naukach społecznych

Projektowanie procesu badawczego

Badania pilotażowe

Problem badawczy

Problem badawczy a problem społeczny

Postawy wobec problemów społecznych

Postawa naukowa wobec problemów społecznych

Typy i formy problemów badawczych

Hipotezy

Co to jest hipoteza?

Typy hipotez

Tworzenie hipotez

Wskaźniki i zmienne zjawisk społecznych

Proces kształtowania się pojęcia wskaźnika zjawisk społecznych

Pojęcie wskaźnika zjawisk społecznych

Zmienne w badaniach społecznych

Właściwości wskaźników społecznych

Funkcje spełniane przez wskaźniki

Metody badań

Potoczne i naukowe ujmowanie zjawisk społecznych

Pojęcie metody i jej związek z teorią

Typologia metod

Metody „mieszane"

Metody i techniki badań

Rygoryzm i anarchizm metodologiczny

Ukazanie problemu

Zasadny rygoryzm metodologiczny a osobliwe próby unaukowiania nauk społecznych

Możliwości przezwyciężenia osobliwego rygoryzmu i anarchizmu metodologicznego

Część druga. PROCES BADAWCZY

Eksperyment w naukach społecznych

Pojmowanie eksperymentów w badaniach społecznych

Rodzaje eksperymentów stosowanych w naukach społecznych

Eksperyment projektowany w terenie

Eksperyment laboratoryjny

Eksperyment ex-post-facto

Eksperyment projekcyjny

Eksperymenty jednoczesne i sukcesywne

Wiarygodność badań opartych na eksperymentach

Metoda monograficzna

Uwagi dotyczące genezy metody monograficznej i jej rozwoju

Założenia metody monograficznej

Zalety i niedostatki badań monograficznych

Badania terenowe

Określenie badań terenowych

Typy badań terenowych

Przygotowanie badań terenowych

Zachowanie badającego w badaniach terenowych

Badania całościowe i reprezentacyjne

Określenie badań reprezentacyjnych i próbki reprezentacyjnej

Wielkość próbki reprezentacyjnej

Metody wyboru próbki reprezentacyjnej

Wybór według przekonań badającego

Wybór w oparciu o rachunek prawdopodobieństwa

Zastosowanie metody reprezentacyjnej

Kłopoty związane z doborem próbki reprezentacyjnej i jej zmianami

Obserwacja

Postrzeganie przypadkowe a obserwacja jako metoda badawcza

Rodzaje obserwacji

Obserwacja bezpośrednia i pośrednia

Obserwacja kontrolowana i niekontrolowana

Obserwacja jawna i ukryta

Próba systematyzacji

Zalety obserwacji i trudności związane ze stosowaniem tej metody badań

Wywiad

Określenie wywiadu jako metody badań

Typy wywiadu

Wywiady ustne i pisemne

Wywiad skategoryzowany i nieskategoryzowany

Wywiad jawny i ukryty

Wywiady indywidualne i zbiorowe

Wywiad panelowy

Wywiad telefoniczny

Warunki określające poprawne przeprowadzenie wywiadu

Środki pomocnicze stosowane przy wywiadach

Zalety i wady wywiadu

Badania ankietowe

Charakterystyka badań ankietowych

Typy ankiet stosowanych w badaniach społecznych

Wymogi metodologiczne badań ankietowych

Zasady opracowania ankiety

Struktura ankiety

Forma i treść ankiety

Wygląd zewnętrzny ankiety

Uwagi na temat przydatności badań ankietowych

Badania oparte na dokumentach

Pojęcie dokumentu w badaniach faktów społecznych

Typy dokumentów pisemnych i zasady ich wykorzystywania

Dokumenty zebrane w sposób systematyczny

Dokumenty okolicznościowe

Tzw. metoda biograficzna

Problem wiarygodności danych zawartych w dokumentach

Socjometria

Założenia socjometrii i jej zastosowanie

Ilościowe analizy socjogramu

Badania sondażowe

Uwagi wstępne

Geneza badań sondażowych

Metody i techniki stosowane w badaniach sondażowych

Opracowanie zebranych materiałów badawczych

Przygotowanie danych do analizy ilościowej i jakościowej

Weryfikacja

Selekcja

Klasyfikacja

Kategoryzacja

Skalowanie

Analiza ilościowa

Analiza jakościowa

Uogólnienie dotychczasowych rozważań dotyczących analizy

Sprawozdanie z badań

Wyjaśnianie zjawisk społecznych

Określenie problemu

Typy wyjaśnień faktów społecznych

Metodologiczne aspekty zaufania i podejrzliwości

Podstawy zaufania i podejrzliwości

Analiza uwarunkowań zaufania i podejrzliwości

Wybrana literatura