Blask arcydzieł - księga czwarta. Gwiazdy i meteory
Czwarta księga serii „Blask Arcydzieł” zawiera eseje prof. Jerzego Paszka publikowane w latach 2023-2025 w miesięczniku „Śląsk” (z wyjątkiem dwu tekstów z roku 2015 i 2026). Tom podzielono na trzy części „Kontynuacje”, „Inkorporacje” i „Autoprezentacje”. W części pierwszej autor rozszerza swoje charakterystyki Pana Tadeusza i Lalki, sygnalizuje odkrycie rękopisu Podróży do Ziemi Świętej z Neapolu Juliusza Słowackiego, przypomina nowele i powieści Stefana Żeromskiego (porównując naturalizm Ludzi bezdomnych z reportażowym realizmem Ziemi obiecanej Władysława S. Reymonta), sprawdza, jak na tle pierwszego przekładu wygląda drugie tłumaczenie Ulissesa Jamesa Joyce’a, analizuje przekład poezji Wisławy Szymborskiej na język angielski, daje zarys dorobku polonisty Marka Piechoty, zajmuje się „antykryminałem” lub „kryminałem lingwistycznym” Krzysztofa Bartnickiego (Zespół Odepa).
W części drugiej tegoż tomu znajdziemy nazwiska poetów, dramaturgów i powieściopisarzy, o których w trzech księgach „Blasku Arcydzieł” szerzej nie mówiono. Są to: Norwid, Wyspiański, Przybyszewski, Witkacy, Pawlikowska-Jasnorzewska. Doszły tu jeszcze sylwetki zmarłych, ale znanych prof. Paszkowi polonistów: Markiewicza, Sławińskiego, Makowieckiego, Adamczyka i Ziejki.
W następnej części przedstawia autor swoją bibliotekę (a w niej pokaźny zbiór słowników), koleje kariery naukowej, zmarłych kolegów z Uniwersytetu Śląskiego, a także bogactwo materiałów zawartych w kolejnych „Rocznikach Literackich”; pisze też o dedykowanych polonistom księgach jubileuszowych. Podsumowaniem i tomu, i poprzednich woluminów, jest esej o arcydziełach, bestsellerach i czytadłach w wiekach XIX-XXI. W aneksie mowa jest o rzadkich wyrazach w literaturze i krzyżówkach szaradzistów. Dowodem jest tu m.in. prezentowana na okładce plansza, zwierająca układ dość tajemniczych słów i słówek (od chrzeptów, oń i oż, aż po zadosyćuczyńmyż i źreb).
| ISBN | 978-83-8183-381-3 |
|---|---|
| Wymiary | 130x205 |
| Liczba stron | 223 |
| Rok wydania | 2026 |
Spis treści
Prze(d)mowa
Część I: KONTYNUACJE
Ponowne lektury Pana Tadeusza. Polisemia i poliptotony w epopei.
Słowacki i jego rękopis
Lala, lalka, lalunia. Ponowne przeczytanie powieści Prusa
Szyfry i gry z lektorem w Mogile Żeromskiego (Zycha)
Reymont i Żeromski. O dwu naturalizmach
Wielki styl Żeromskiego
Maciej Ciemny i Maciej Jasny. O dwóch tłumacz(eni)ach
Ulissesa
Ostatni tomik Szymborskiej wraz z przekładem Cavanagh
Książki Marka Piechoty. Azymut: romantyzm
„Niektóre mordy nie mieściły się w głowie”.
O lingwistycznym kryminale Bartnickiego
CZĘŚĆ II: INKORPORACJE
Norwid i skrable. Neologizmy i okazjonalizmy poety
Pontyfikalny powrót Przybyszewskiego.
Na marginesie literówki „metemspychoza”
Nieoczekiwany sukurs w opisie Wesela.
O doktoracie obronionym w maju 1939 roku
Dwuznaczność i kalambur w dramatach Witkacego,
czyli obscena chciałyby wejść i zejść całe ze sceny?
Pożegnanie jesieni Witkacego. Koncepty autora i edytora
Olśniewające liryki „Lilki” Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
Ostatnia praca redakcyjna prof. Henryka Markiewicza
„Milczkowata głębia sensu”. O Pismach zebranych
Janusza Sławińskiego
Bibliografia edytora-erudyty. O Zdzisławie
Jerzym Adamczyku
„Schowajmy się na po śmierci”.
Pożytki lektury tomu pt. Makowiecki
Franciszek Ziejka w kleszczach mobbingu.
Jak walczyć z pomówieniami i insynuacjami?
CZĘŚĆ III: AUTOPREZENTACJE
60 lat moich trudów pisarskich. Więcej popiołów
czy diamentów?
Moja przepastna lub spolegliwa biblioteka
Słowniki w mojej bibliotece.
Fundamenty i rusztowania pracy polonisty
Arkadia mendla śląskich polonistów
(oraz jednego filozofa, ale jakiego!)
Czterdzieści lat bez „Rocznika Literackiego”
Annalistyczne zasoby i zasadzki. (Jeszcze dokładniej o budowie „Roczników Literackich”).
Wybrańcy o wybrańcach dla wybrańców.
Księgi jubileuszowe polonistów
Arcydzieła, bestsellery, czytadła (o ewolucji smaku
i ewaluacjach)
ABC o rzadkich wyrazach w powieściach
i w krzyżówkach
„Moje senne czary”, „bez łez” i „wielbląd”. O sztuce
wysławiania się Słowackiego
Indeks osobowy
